Ik
was twaalf ...
Boekbespreking
Door
Titus Rivas, juli 2007
Sabine Dardenne. Ik
was twaalf en ik fietste naar school: Tachtig dagen in de kelder van
Dutroux. Truth & Dare, 2004. ISBN 90-499-9971-9
De Belgische verkrachter en moordenaar Marc Dutroux lijkt sinds de jaren
'90 een soort archetype te zijn geworden voor 'pedofielen' in het
algemeen. Het boek Ik was twaalf
en ik fietste naar school van één van zijn slachtoffers, de Waalse
Sabine Dardenne, vormt wat dit betreft geen tegenwicht. Ook Sabine ziet
Dutroux op de eerste plaats als 'pedofiel' en schrijft onder andere:
"Ik ben een van de
weinige meisjes die aan dit soort moordenaars hebben kunnen
ontsnappen. Ik wilde dit verhaal vertellen, in de hoop dat de mensen
in de toekomst niet langer 'raar' naar me kijken en dat niemand me
meer vragen stelt. Maar als iets me de moed heeft gegeven verslag te
doen van mijn lijdensweg, dan is het wel de hoop dat hierna geen
enkele rechter nog pedofielen halverwege hun straf vrijlaat vanwege
'goed gedrag' zonder verdere voorzorgsmaatregelen. Van sommigen heeft
men gezegd dat ze toerekeningsvatbaar en intelligent zijn. Men stelt
dat ze oordeelsbekwaam zijn, en dus ontvankelijk voor psychologische
behandeling. Die houding is van een angstaanjagende naïviteit."
(blz. 12)
Sabine vertoont hierbij een trekje dat je bij veel slachtoffers van
traumatische ervaringen ziet, namelijk de neiging om die ervaring te
veel te generaliseren naar situaties die er slechts oppervlakkig verband
mee houden. Zo kan iemand die ooit gebeten is door een getergde pitbull
later doodsbang zijn voor zelfs het makste, onschuldige schoothondje.
De enige overeenkomst
tussen een moordenaar en verkrachter als Marc Dutroux met alle
andere 'pedofielen' is dat hij zich net als zij erotisch
aangetrokken kan voelen tot kinderen. In veel andere opzichten komt hij
helemaal niet overeen met de meeste 'pedofielen', zoals dat hij kinderen verkracht en mishandelt en hen maandenlang opsluit of zelfs
vermoordt en dat hij zich daarnaast ook nog vergrijpt aan volwassen
vrouwen.
Uit het boek komt naar
voren dat zowel Dutroux zelf als zijn vrouw Michèle Martin aan een
psychiatrische stoornis moeten lijden, waardoor ze bijvoorbeeld geen
realistisch beeld van zichzelf of hun slachtoffers hebben en niet
gehinderd worden door gewetensbezwaren. Zelfs wanneer men de
mogelijkheid van vrijwillige en onschadelijke pedofiele relaties bij
voorbaat verwerpt, blijft een generalisatie van een verwrongen
persoonlijkheid als Marc Dutroux naar alle 'pedofielen' ongefundeerd.
Toch biedt dit boek veel belangrijke informatie. En dan vooral over de
beleving van de eigengereide en zelfbewuste Sabine die haar ervaringen
reconstrueert aan de hand van herinneringen en brieven aan haar ouders.
Bijvoorbeeld dat Dutroux Sabine zo manipuleerde dat ze werkelijk
geloofde dat hij haar beschermde tegen een moorddadige 'chef' van een
denkbeeldige bende. Deze zou om een of andere reden wrok koesteren tegen
haar vader en als hij haar in handen kreeg zou ze gruwelijk gemarteld en
vermoord worden.
Dat Dutroux het meisje
onder erbarmelijke omstandigheden in
een kelder gevangen hield en haar dwong om hem op allerlei manieren
seksueel te bevredigen, leek zo vooral een uitvloeisel van zijn
denkbeeldige bescherming. De seks die hij van Sabine verlangde werd door
Dutroux in feite voorgesteld als een soort tegenprestatie. Dit
weerzinwekkende bedrog wordt bizar genoeg tot aan haar bevrijding door
de Belgische politie consequent volgehouden.
Sabine wordt behalve seksueel ook nog op allerlei andere manieren
mishandeld: ze wordt tijdens haar ontvoering bedwelmd, ze krijgt eenmaal
in de kelder slecht te eten, ze krijgt nauwelijks de gelegenheid tot
persoonlijke verzorging en heeft geen enkele privacy, ze wordt
voortdurend geïntimideerd door verhalen over de moorddadige 'chef', ze
verveelt zich rot en heeft nauwelijks afleiding, en ze heeft - behalve
met Dutroux zelf - maandenlang geen enkel contact met anderen.
Overigens doet haar
ontvoerder alsof hij haar brieven aan haar ouders verzendt en verzint
hij zelf wat ze daar op geantwoord hebben. De voortdurende eenzaamheid
leidt er uiteindelijk toe dat ze Dutroux vraagt om een
vriendinnetje, wat voor hem de aanleiding vormt nog een meisje, Laetitia
Delhez, te ontvoeren en in de kelder op te sluiten.
Sabine voelt zich hier
naderhand erg schuldig over, omdat ze in haar verlatenheid niet aan dit
risico had gedacht. Ze kon op dat moment niet weten dat Dutroux zich al
eerder schuldig had gemaakt aan verkrachting, mishandeling en zelfs
moord.
Het boek blijft steeds sober en zuiver van toon. Mensen die denken dat
er (sensationeel of anderszins) veel te 'smullen' valt rond het misbruik
van Sabine komen gelukkig bedrogen uit. Ze vermeldt op dit punt
nauwelijks details en zegt ook meermalen expliciet dat ze dingen
weglaat. Ook levert ze kritiek op de manier waarop de media in België
met de zaak Dutroux om zijn gegaan.
Behalve van de ellende
die de auteur heeft moeten doorstaan, getuigt het boek ook van haar
grote overlevingsdrang en veerkracht. Dit maakt Ik
was twaalf en fietste naar school bijzonder
geschikte literatuur voor iedereen die geïnteresseerd is in de
problematiek rond seksueel misbruik van kinderen.
[ Start ] [ Omhoog ]
|